spacer
header
Home
Welkom
Zoekindex
Actueel nieuws
Berichten en opinies
Nieuwsbrief artikelen
Standpunten
Kennisdomein
Belangrijke procedures
Vereniging VOLE
Luchthaven Eelde
Contact met VOLE
Klachtenbehandeling
Downloads
Cartoons
Links
Zoeken
 
Home arrow Kennisdomein arrow Het effect van toenemende geluidsbelasting op werkgelegenheid toeristische- en recreatiesector

Het effect van toenemende geluidsbelasting op werkgelegenheid toeristische- en recreatiesector
Geschreven door Jan Lambers   
dinsdag 28 november 2006

 

Het effect van toenemende geluidsbelasting door baanverlenging van GAE op de werkgelegenheid in de toeristische-
en recreatiesector rond GAE

Verantwoording
Tot nu toe is het effect van toenemende geluidsbelasting bij baanverlenging van GAE op de werkgelegenheid in de toeristische sector in de discussie rond nut en noodzaak van de baanverlenging niet tot nauwelijks aan de orde geweest.
Nu echter de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak voor Milieu en Ruimtelijke Ordening van de Raad van State zich ontvankelijk heeft getoond voor argumentatie over het nut en de noodzaak van baanverlenging is er alle aanleiding om een aanzet tot onderzoek naar de werkgelegenheideffecten in de toeristische sector te doen[1]. Dit geldt te meer doordat de toeristische sector voor Noord-Drenthe een belangrijke economische bestaansbron vormt en deze daarom ook door de provincie Drenthe wordt gestimuleerd.
Duidelijk is dat de geluidsbelasting bij realisering van de geplande baanverlenging aanzienlijk zal toenemen ten opzichte van de gerealiseerde belasting ten tijde van het door TNO in 1998 gehouden belevingsonderzoek. Men moet zich bedenken dat de feitelijke gerealiseerde geluidsbelasting destijds ongeveer 40% van de toegestane belasting bedroeg[2].

In het kader van de nut-en noodzaakdiscussie is het onderzoek naar de kwaliteit van de leefomgeving rond Groningen Airport Eelde, in 1998 van TNO Preventie en Gezondheid van belang. (In de Aanwijzing ex artikel 27 juncto artikel 24 van de Luchtvaartwet voor het luchtvaartterrein Eelde van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat is dit onderzoek gekwalificeerd als goed. Dit is het oordeel van de Commissie voor de m.e.r. en de Commissie 28 [3])
De conclusies van het TNO Rapport met betrekking tot de leefomgeving in het kader van de verwachtingen voor de toekomst luiden: ” De verlenging van de landingsbaan zal mogelijk een beperkt effect hebben op de verblijfsrecreatie in het gebied. Van de recreanten gaf 13% aan dat ze bij het drukker worden of een ander baangebruik van het vliegveld in de toekomst reden zouden zijn af te zien van kamperen of recreëren in de omgeving van het vliegveld”[4].
Met ”het gebied” worden in het onderzoek bedoeld de zogenaamde binnenzone en de buitenzone, waarin recreanten geënquêteerd zijn. De binnenzone is het gebied rondom het vliegveld binnen de in 1996 berekende BKL-contouren van tenminste 45dB en of tenminste 20Ke, zoals deze in 2005 voor een 2500 meter baan zijn voorzien. De buitenzone is het gebied onder de aan-en uitvliegroutes tot op circa 18 km van het vliegveld. Uit het onderzoek bleek ook dat het percentage van 13% gold zowel in de binnenzone als in de buitenzone. Volgens bijlage 1 van het TNO rapport gaat het hierbij om de volgende plaatsen:
In de binnenzone
Bunne
Donderen
Yde
De Punt/Halfweg
Glimmen
Onnen
Eelde

____________________________________
[1] Dat de nut en noodzaak thans wel een punt van overweging voor de Raad van State vormt, is gebleken uit de hoorzitting die de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak op dinsdag 14 november in het gemeentehuis van Haren voor appellanten heeft gehouden. Daar is toen onder meer ook het bezwaarschrift van een campingbedrijf in Norg behandeld tegen de lawaaioverlast van het vliegveld.
[2] Dit is gebaseerd op de Handhavingsrapporten van GAE over de periode maart 2002 tot april 2004 met betrekking tot de feitelijk gemeten geluidsbelasting.
[3] Zie pagina 38 van de Toelichting Algemeen van de Aanwijzing art. 27/24 LVW-GA
[4] TNO-rapport Leefomgeving Groningen Airport Eelde, pag. 52

In de buitenzone
Slochteren
Froombosch
Kolham
Den Horn
Hoogkerk
Paterswolde
Veenhuizen
Westervelde
Norg
Noordlaren
Tynaarlo
Zeegse

Te voorzien valt, dat de geluidsbelasting ten opzichte van de nulmeting (in 1998) bij volledige realisatie van de plannen van GAE zo sterk zal toenemen dat een aanzienlijk groter percentage dan 13% van de toeristen het gebied dan zal gaan mijden. Omdat wij echter alleen willen uitgaan van door onafhankelijke derden aangereikte gegevens, zullen we in onderstaand onderzoek de door TNO in 1998 gevonden 13% aanhouden.


Samenvatting en conclusies
In het Noorden van Nederland en in Noord-Drenthe in het bijzonder ontwikkelt de toerisme- en recreatiesector zich voorspoedig. De groei van deze sector is groter dan het landelijk gemiddelde. Het aandeel van de werkgelegenheid in de T&R sector is er ook groter dan gemiddeld in Nederland. Deze sector groeit bovendien sneller dan de totale regionale werkgelegenheid. Dit aandeel is voor Drenthe als geheel 7,1% . Voor Noord-Drenthe mag zelfs van 8% uitgegaan worden.
Inclusief de afgeleide en de indirecte werkgelegenheid die volgens een door de drie noordelijke provincies ingesteld onderzoek ongeveer 50% van de directe werkgelegenheid bedraagt, gaat het om 3300 arbeidsplaatsen in het gebied dat TNO ten tijde van het onderzoek, van april tot oktober 1998, als de binnen en buitenzone in het kader van de optredende geluidsbelasting werd aanmerkte. Hierin schuilt in zoverre een schattingselement dat de verdeling van de werkgelegenheid over de wel en niet met geluid belaste kernen van de betrokken gemeenten niet afzonderlijk in kaart is gebracht.
Het aantal van 3300 was het aantal in 2005. Als we uitgaan van een voortduren van de groei van de T&R sector als in 1996-2004, zou de werkgelegenheid van deze sector in het betrokken gebied in 2015 tot 4400 toenemen.
Omdat evident is dat de geluidsbelasting in dit gebied fors zal toenemen bij de realisering van de baanverlengingplannen van GAE, is zeker voldaan aan het voorbehoud dat de respondenten in 1998 maakten. Dus zal 13% van de toeristen uit het gebied wegblijven.
Bij 13% bedraagt het verlies aan directe en indirecte arbeidsplaatsen in de T&R sector bij een nulgroei in 2006 429, maar bij een groei zoals die zich in de periode 1996-204 heeft voorgedaan in 2015 (het referentiejaar voor de plannen van GAE) 670.
Overwegende dat de feitelijke geluidsbelasting ten tijde van het TNO-onderzoek ongeveer 40% is geweest zou bij volledige realisatie van de prognoses van GAE de geluidsbelasting zo sterk toenemen dat deze 13% als een minimum mag worden beschouwd.
Zou het percentage wegblijvers tot 25% toenemen dan zal het verlies aan werkgelegenheid in de periode 2005-2015 toenemen van 825 tot 1288.


Inleiding
In deze onderzoeksaanzet naar de effecten van baanverlenging van GAE op werkgelegenheideffecten in de toeristische sector in de omgeving van het vliegveld zijn drie onderzoeksvelden te onderscheiden.

  1. Onderzoek naar de effecten vanwege de aankomst op Eelde van toeristen die zonder de beschikbaarheid van GAE niet gekomen zouden zijn
  2. Onderzoek naar de effecten van het uitblijven van bestedingen van uitgaande toeristen die zonder de beschikbaarheid van GAE niet weggegaan zouden zijn, en die een deel van hun vakantiebudget dan in Noord-Drenthe zouden hebben besteed.
  3. Onderzoek naar de effecten t.g.v. het wegblijven van toeristen in het gebied rondom het vliegveld als gevolg van ondervonden hinder die samenhangt met het vliegveld.

Alvorens in te gaan op elk van deze drie afzonderlijke effecten, stellen we het belang van de toeristische sector in Noord-Drenthe voor de werkgelegenheid aan de orde. De belangrijkste referentie hiervoor vormt het onderzoek dat de RABO-bank in 2003 naar de toeristische sector in het algemeen.
De toeristische en recreatieve sector in Nederland bedroeg in 2001 volgens een ander RABO-studie 473.380 arbeidsplaatsen. Dit is 6,5% van de totale werkgelegenheid in Nederland[5]. Belangrijk is dat de werkgelegenheid in de Toeristische en Recreatieve sector in vijf jaar tijd met 23% is toegenomen ten opzichte van de totale groei van de werkgelegenheid van 16%. De T en R-sector is dus een groeisector.

_____________________
[5] RABO, Themabericht 2003-12, De betekenis van toerisme en recreatie voor de regionale economie.

Regionale betekenis van de Toeristische en Recreatieve sector (T&R-sector)
Het belang en de groei van deze sector verschillen sterk per regio.
De RABO heeft het belang van de T&R sector per regio benaderd door een zogenaamde locatiecoëfficiënt te bepalen. Dit gebeurt door de formule a/b gedeeld door x/y, waarin
a= banen in T&R in regio
b= banen in T&R in Nederland
x= totaal banen in regio
y= totaal banen in Nederland

Een locatiecoëfficiënt van minder dan 1 betekent dat de T&R sector t.o.v. het Nederlands gemiddelde minder belangrijk is. Dat geldt bijvoorbeeld voor de provincie Groningen, waarvoor de locatiecoëfficiënt 0,84 is. Daarentegen scoort de provincie Drenthe, samen met de provincies Noord-Holland, Zeeland en Limburg boven de 1.
De RABO heeft vervolgens ook de locatiecoëfficiënt berekend voor veertig regio’s in Nederland. In tabel 1 zijn zowel de coëfficiënten van 2001 en die van 2005 weergegeven voor de in de drie noordelijke provincies onderscheiden negen regio’s. Hieruit blijkt dat de T&R sector in Noord-Drenthe de op twee na belangrijkste is en de op een na grootste groei te zien geeft.

 

Tabel 1 Groei van de locatiecoëfficient in de regio’s in de drie noordelijke
provincies

 

L.c banen 1996

L.c banen 2001

Groei L.c.

Oost-Groningen

0,81

0,78

-4,0%

Delfzijl en omgeving

0,63

0,69

8,8%

Overig Groningen

0,87

0,88

1,6%

Noord-Friesland

1,02

1.03

0,6%

Zuidwest Friesland

1,69

1,68

-0,3%

Zuidoost Friesland

0,89

0,87

-1,3%

Noord-Drenthe

0,96

1,00

4,4%

Zuidwest-Drenthe

0,85

0,85

0,9%

Zuidoost-Drenthe

0,93

0,95

2,7%


Bron: RABO,Themabericht RABO 2003/12, De betekenis van toerisme en recreatie voor de regionale economie

Betekenis voor de werkgelegenheid
De vraag is nu hoeveel arbeidsplaatsen de T&R sector in de drie Noord-Drentse gemeenten, waarvan delen gelegen zijn in de binnen en of buitenzone zoals in het TNO –rapport aangegeven wordt, inneemt. Hierop kan de uitgave van de provincie Drenthe ”Drenthe in Cijfers 2005” het antwoord geven, als daarbij rekening gehouden wordt met het landelijk geldende gemiddelde aandeel van de T&R sector in de werkgelegenheid en de door de hierboven genoemde RABO studie berekende locatiecoëfficiënt voor Noord-Drenthe.

Totale aantal banen van 12 uur of meer in 2005
Aa en Hunze 6.369
Noordenveld 9.485
Tynaarlo 8.809
-------
Totaal drie gemeenten 24.663 [6]

Uit het overzicht in ”Drenthe in Cijfers” betreffende het aandeel van toerisme in de totale werkgelegenheid blijkt dat dit aandeel in de betrokken drie Noord-Drentse gemeenten: Noordenveld, Tynaarlo en Aa en Hunze in de op een na hoogste categorie van Drenthe valt, namelijk 7,2%-8,6% [7]. Uitgaande van het gemiddelde hiervan, 7,9%, zou het in deze gemeenten dus gaan om 7,9% x 24.663= 1948 arbeidsplaatsen.

Er zijn twee correcties nodig om van hieruit te komen tot de totale werkgelegenheid in de T&R sector binnen en buitenzone van het vliegveld, zoals door TNO aangegeven. De eerste is dat de werkgelegenheid in de T&R sector van de gemeenten Haren, Hoogezand Sappemeer en Slochteren, die gedeeltelijk ook in de binnen en of buitenzone gelegen zijn, nog bijgeteld moet worden.
Uit cijfers van de gemeente Hoogezand-Sappemeer blijkt dat van de 15022 arbeidsplaatsen in 2004 er 2,1% voor rekening van de horeca komen. De recreatieve sector is niet afzonderlijk opgenomen. Als we echter de zelfde verhouding tussen de arbeidsplaatsen in de horecasector en de totale T&R sector aannemen als die welke in de drie Noord-Drentse gemeenten geldt, dan komt het aandeel van de totale T&R sector in Hoogezand Sappemeer op 7,9/4,3 x 2.1% = 3,9% en zou het dus gaan om 580 arbeidsplaatsen in de T&R sector [8].
Met betrekking tot de gemeente Haren is op de site van de gemeente Haren geen specifieke relevante informatie te verkrijgen, maar wel op de site ”ondernemingsprijs.nl/gastgemeenten”.
Hier staat vermeld dat Haren ongeveer 6000 arbeidsplaatsen telt en dat daarbij de commerciële en non-profit dienstenverlening en detailhandel sterk vertegenwoordigd is. Gelet op de deelname van Haren in het Meerschap Paterswoldsemeer, is aannemelijk dat het aandeel van de T&R sector hier vergelijkbaar is met die van Tynaarlo. Daarom nemen we hier voorshands ook 7,9% aan, waarmee het aantal arbeidsplaatsen in de T&R sector van Haren op 474 te schatten is.
Ten slotte de bijdrage van de gemeente Slochteren. De totale werkgelegenheid in deze gemeente omvat in 2002 3600 arbeidsplaatsen waarvan 4,6% in de horeca [9]. Als we dit percentage op de zelfde wijze herleiden tot een totaal T&R percentage als voor Noord-Drenthe dan zou het percentage arbeidsplaatsen in de T&R sector van de gemeente Slochteren uitkomen op 1,86x 4,6% = 8,6% en het aantal arbeidsplaatsen dus op 310.

__________________________
[6] Provincie Drenthe, Drenthe in Cijfers 2005, tabel 5.5.
[7] Provincie Drenthe, Drenthe in Cijfers 2005, tabel 8.10b
[8] Deze informatie is te verkrijgen en af te leiden van de gegevens op de site van de gemeente Hoogezand Sappemeer.
[9] www.slochteren.nl

 

Na deze toevoegingen van de kant van de drie betrokken Groninger gemeenten komt het totaal hier in het geding zijnde aantal arbeidsplaatsen als volgt uit:
Noordenveld, Tynaarlo en Aa en Hunze 1.948
Hoogezand Sappemeer 580
Haren+ 474
Slochteren 310
-------------------------------------------------------------------------
Totaal T&R arbeidsplaatsen in geluidsbelast gebied 3.312

Vervolgens is een negatieve correctie nodig omdat niet het hele gebied van de betrokken gemeenten in de binnen-en of buitenzone gelegen is.
Deze correctie is zonder enig aanvullend onderzoek echter niet uit te voeren. Hieronder zullen daarom alleen enkele kwalitatieve opmerkingen gedaan worden op grond waarvan een zeer tentatieve schatting volgt.

Kijken we naar de woonkernen die in het TNO onderzoek genoemd zijn dan kunnen we constateren dat hier in het algemeen wel de speerpunten van de T&R sector in de betrokken gemeente gelegen zijn.

Gemeente Noordenveld
Het gaat hier om Norg, Westervelde en Veenhuizen welke gedrieën ook de grootste bijdrage leveren aan de T&R werkgelegenheid in deze gemeente, gelet op het grote aantal vakantiebungalows, hotels en pensions in vooral Norg.
Daarom nemen we 75 % van de T&R arbeidsplaatsen in deze gemeente.

Gemeente Tynaarlo
Aangezien van deze gemeente Eelde, Bunne, Donderen en Yde in de binnenzone liggen en Paterswolde, Noordlaren, Tynaarlo en Zeegse in de buitenzone geldt ook voor deze gemeente dat het grootste deel van de arbeidsplaatsen in de T&R in een van beide zones gelegen is
Daarom nemen we 75 % van de T&R arbeidsplaatsen in deze gemeente.

Gemeente Aa en Hunze
Hoewel in de steekproef geen adressen in woonkernen van de gemeente Aa en Hunze zijn opgenomen, is op Bijlage C1 van de Ke-routes Eelde te zien dat Anlo en Annen onder een van de uit-en aanvliegroutes gelegen zijn. Deze kernen liggen zelfs dichter onder deze route gelegen dan Zeegse en Tynaarlo, waar wel inwoners geënquêteerd zijn.
Daardoor ziet het er naar uit dat ook het grootste deel van de in deze gemeenten belangrijke toeristische kernen, zoals Anlo, Schipborg in de buitenzone gelegen zijn
Daarom nemen we 75 % van de T&R arbeidsplaatsen in deze gemeente.

Gemeente Haren
Deze gemeente herbergt ook relatief veel toeristische attracties, zoals het Paterswoldse Meer, Appelbergen en het Noordlaarderbos. Deze liggen alle drie in de binnen en of buitenzone.
Hierom nemen we 75 % van de T&R arbeidsplaatsen in deze gemeente.

Gemeente Hoogezand Sappemeer
Een belangrijk recreatiegebied is gelegen aan de noord en oostoevers van het Zuidlaardermeer. Daarom nemen we 50 % van de T&R arbeidsplaatsen in deze gemeente.

Gemeente Slochteren
De in het TNO rapport genoemde kernen Froombosch en Kolham, die beide in de buitenzone gelegen zijn, hebben beide een natuurreservaat van Staatsbosbeheer.
Hiervoor nemen we 25% van de T&R arbeidsplaatsen in deze gemeente.

Recapitulerend komen we dan op een totaal aan in principe voor het vliegtuiglawaai kwetsbare werkgelegenheid van

Noordenvelde, Tynaarlo en Aa en Hunze 75% x 1948 = 1461
Hoogezand Sappemeer 50% x 580 = 290
Haren 75% x 474 = 355
Slochteren 25% x 310 = 77
-------------------------
Totaal kwetsbare werkgelegenheid 2183


Afgeleide en indirecte effecten op de werkgelegenheid
In de uitgave ”Toerisme in Cijfers 2005” van de drie noordelijke provincies is een schatting opgenomen van de afgeleide en indirecte economische effecten op de werkgelegenheid in de R&T sector[10]. De afgeleide effecten ontstaan uit de bestedingen van de toeristen, anders dan binnen de T&R sector zelf, zoals de aankopen in een supermarkt of het tanken van benzine. Indirecte effecten vloeien voort uit de leveranties van derden aan de T&R sector, zoals die van aannemers en wasserijen.
Uit onderzoek in de provincie Drenthe is gebleken dat de totale door het toerisme veroorzaakte werkgelegenheid ongeveer 50% groter is dan de directe werkgelegenheid in de T&R sector [11].
Hiermee komt het hierboven genoemde percentage van 7,9% voor Noord-Drenthe dan uit op 7,9% x 1,5= 11,85%.
De totale kwetsbare werkgelegenheid in het hele gebied in en nabij de binnen en buitenzone bedraagt daarmee dus ook 1,5 x 2183 arbeidsplaatsen. Dit zijn 3274 arbeidsplaatsen.

__________________________________
[10] Hierbij zijn tot de R&T sector gerekend: horeca, logies, cultuur-recreatie-sport-amusement, personenvervoer, reisorganisaties, recreatiegoederen en overige toerisme gerelateerde detailhandel
[11] Ecorys NEI: Toerisme in Drenthe: Meer dan plezier alleen, de economische betekenis van de sector recreatie en toerisme in Drenthe, Rotterdam, 2002

 

Gerelateerd aan de door TNO bepaalde 13% van toeristen die bij een substantiële lawaaitoename zeiden weg te blijven gaat het dus om een verlies van 13% van 3274 arbeidsplaatsen. Dit zijn 426 arbeidsplaatsen die verloren zullen gaan als de baanverlenging doorgang zou vinden, met de bijbehorende extra geluidsoverlast.
Doordat de groei van de T&R sector zoals genoemd groter is dan die van de totale economie, zal het aantal gederfde arbeidsplaatsen in de toekomst nog aanzienlijk groter zijn.
In de periode 1996-2004 nam de werkgelegenheid in de drie noordelijke provincies met 33% toe, dit is op jaarbasis 4,56%. Als we dit zelfde groeipercentage van de T&R sector voor de periode 2005-2015 zouden gebruiken voor extrapolatie naar 2015, dan zou de werkgelegenheid in de T&R sector inclusief de afgeleide en indirecte werkgelegenheid, uitkomen op 5114 en zou het verlies aan arbeidsplaatsen ten gevolge van baanverlenging neerkomen op 665.
Zou de feitelijke geluidsbelasting van ongeveer 40% ten tijde van het onderzoek tot 100% na baanverlenging tot een groter percentage wegblijvers leiden, dan wordt het verlies aan arbeidsplaatsen evenredig groter. Zou bijvoorbeeld een kwart van de toeristen wegblijven, dan loopt het banenverlies onder de genoemde groeiveronderstelling in 2015 op tot ver boven de 1000 arbeidsplaatsen. Dit is echter geen harde prognose, doordat het percentage wegblijvers waarschijnlijk niet evenredig toeneemt met de toename van de feitelijke geluidsbelasting.
Een toename van de feitelijke geluidsbelasting van 40% naar 100% is echter wel zo substantieel dat de dor TNO vastgestelde 13% wegblijvers wel als een minimum moeten beschouwen.



 


 

 

 
< Vorige   Volgende >

spacer
© 2018 VOLE (Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde)
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.